Türkçede yazım kuralları ve Türkçenin doğru kullanımı
Dr. S. Sadi SEFEROğLU‘nun hazırladığı ve benim shiftdelete.net forumlarından öğrendiğim sağlam bir kaynak niteliğinde hemen gidip sık kullanılan yer imlerimize eklememiz gereken bir çalışma.
Bir yazı ile okuyucuya mesajı doğru iletmede kaynağın önemli bir rolü ve sorumluluğu bulunmaktadır. Bu yüzden mesajı ileten kişi mesajını yazılı olarak iletirken bir takım yazım kurallarına uyması gereklidir. Özellikle öğrencilerin yazı yazarken yaptıkları en önemli hata, noktalama işaretlerine uymamalarıdır.
- Yazılarda noktalama işaretleri bazen hiç kullanılmamakta bazen de yerinde kullanılmamaktadır.İfadelerin doğru anlaşılması için bu kurallara özenle uyulmalıdır.
- Bir bilgisayar programı kullanılarak yazılan yazılarda ise boşluk konusuna dikkat edilmelidir. Örneğin,
- Noktadan ve virgülden önce boşluk bırakılmamalıdır.
- Noktadan ve virgülden sonra boşluk bırakılmalıdır.Boşluk bırakılması unutulduğunda noktanın öncesinde ve sonrasındaki sözcükler tek bir sözcük olarak algılanmaktadır. Bu da yazıların kağıt üzerindeki düzenlemesini olumsuz etkilemektedir.
- Parantezler açılırken parantez öncesinde boşluk bırakılmalı, açılan parantezle metin arasında boşluk olmamalıdır. Parantezler kapatılırken parantez öncesinde boşluk olmamalı, sonrasında ise olmalıdır.
- Diğer bir hata türü yazım yanlışlarıdır. Sözcükler Türk Dil Kurumu’nun belirlediği kurallar göz önünde bulundurularak yazılmalıdır.
- Yaygın olarak yapılan bir başka hata da sözcüklerin yanlış kullanımlarıdır. Örneğin “neden olmak”, “yol açmak” ve “sağlamak” gibi sözcükler çok farklı anlamları verebiliyorken aynı anlamda kullanılmaktadırlar.
- Ayrıca bazı sözcüklerin Türkçe karşılıkları varken (genelde) farkında olunmadan yabancı karşılıkları kullanılmaktadır.
Türkçe Karşılığı Varken Kullanılan Sözcükler ve Yanlış Kullanımlar
|
Sözcüğün yanlış kullanımı |
Doğrusu (!) |
Türkçesi |
|
|
|
|
|
neden olmak (Bu başarıya ulaşmama o neden oldu) |
Neden olmak olumsuzluk içerir. (Bu başarıya ulaşmamı o sağladı.) (Bu duruma düşmeme o neden oldu.) |
|
|
|
|
|
|
çok mersi |
merci beaucoup |
Çok teşekkür ederim. |
|
detay |
detail |
ayrıntı |
|
fonksiyon |
function |
işlev |
|
fonksiyonel |
functional |
işlevsel |
|
avantaj |
advantage |
üstünlük |
|
kriter |
criterion |
ölçüt |
|
kriterler |
criteria |
ölçütler |
|
test etmek |
testing |
denemek, sınamak |
|
test sınavı |
??? |
çoktan seçmeli sınav |
|
layt (light) |
light |
hafif |
|
fest fud |
fast food |
hazır yiyecek |
|
|
|
|
|
hard disk |
hard disc |
sabit disk |
|
imeyıl (e-mail) |
|
e-posta |
|
meyil (mail) |
|
elmek, e-posta mesajı, ileti |
|
meyil çekmek |
sending a mail |
e-posta mesajı yollamak |
|
maus (mouse) |
mouse |
fare |
|
ran etmek (run etmek) |
running |
çalıştırmak |
|
tekrardan |
??? |
tekrar veya yeniden |
Asıl sorun Türkçe’yi doğru konuşabilmekte!… (e-Posta aracılığıyla bana ulaşan bir liste)
|
start almak |
yerine |
başlamak |
|
center |
yerine |
merkez |
|
relax olmak |
yerine |
rahatlamak |
|
|
yerine |
e-posta |
|
komunikasyon |
yerine |
iletişim |
|
cv |
yerine |
özgeçmiş |
|
okey |
yerine |
tamam |
|
trend |
yerine |
eğilim |
|
spontane |
yerine |
kendiliğinden |
|
link |
yerine |
bağlantı |
|
exit |
yerine |
çıkış |
|
check etmek |
yerine |
denetlemek, gözden geçirmek (kontrol etmek) |
|
feedback |
yerine |
geribildirim |
|
full-time |
yerine |
tam gün |
|
koordinasyon |
yerine |
eşgüdüm |
|
absurt |
yerine |
saçma |
|
adapte olmak |
yerine |
uyum sağlamak |
|
laptop |
yerine |
diz üstü bilgisayar |
|
provoke etmek |
yerine |
kışkırtmak |
|
jenerasyon |
yerine |
nesil, kuşak |
|
objektif |
yerine |
nesnel, tarafsız |
|
deklare etmek |
yerine |
bildirmek |
|
star |
yerine |
yıldız |
|
perspektif |
yerine |
bakış açısı |
|
entegre olmak |
yerine |
bütünleşmek |
|
nick name |
yerine |
takma ad |
|
partner |
yerine |
es |
|
okeylemek |
yerine |
onaylamak |
|
antipatik |
yerine |
sevimsiz, itici |
|
mantalite |
yerine |
anlayış, zihniyet |
|
illegal |
yerine |
yasadışı |
|
timing |
yerine |
zamanlama |
|
catering |
yerine |
yemek hizmeti |
|
departman |
yerine |
bolum |
|
revize etmek |
yerine |
yenilemek |
|
global |
yerine |
küresel |
|
sempatik |
yerine |
sevimli, cana yakın |
|
security |
yerine |
güvenlik |
|
printer |
yerine |
yazıcı |
|
elimine etmek |
yerine |
elemek |
|
izolasyon |
yerine |
yalıtım |
|
data |
yerine |
veri |
|
prezantasyon |
yerine |
sunum |
|
finish |
yerine |
bitiş, varış |
|
download etmek |
yerine |
indirmek |
|
monoton |
yerine |
tekdüze |
|
konsensus |
yerine |
uzlaşma |
|
full |
yerine |
tam, dolu |
|
emergency |
yerine |
acil |
|
ambiyans |
yerine |
hava, ortam |
|
versiyon |
yerine |
surum, uyarlama |
|
ekstra |
yerine |
fazladan |
|
imitasyon |
yerine |
taklit |
|
optimist |
yerine |
iyimser |
|
save etmek |
yerine |
kaydetmek |
|
adisyon |
yerine |
hesap fişi |
|
print out |
yerine |
çıktı |
|
anons etmek |
yerine |
duyurmak |
|
bodyguard |
yerine |
koruma |
|
yerine |
belge |
|
|
dizayn |
yerine |
tasarım |
|
analiz |
yerine |
çözümleme |
|
online |
yerine |
çevrim-içi |
|
kriter |
yerine |
ölçüt |
|
part-time |
yerine |
yarı zamanlı |
|
pesimist |
yerine |
karamsar |
|
slayt |
yerine |
yansı |
|
empoze etmek |
yerine |
dayatmak |
|
driver |
yerine |
sürücü |
|
bye bye |
yerine |
hoşça kal |
"Dilimiz Türkçe" Konusu ve Bazı Web Siteleri:
- Türk Dil Kurumu: http://www.tdk.gov.tr/
- Hacettepe Üniversitesi Türkçe Topluluğu: http://www.turkce.hacettepe.edu.tr/
- Ankara Üniversitesi EBF Türkçe Topluluğu: http://www.education.ankara.edu.tr/topluluk/toplulukhtml/turkcetoplulugu.htm
- Bilgi Türkçe Kulübü: http://bilgiturkce.bilgi.edu.tr/
-
İnönü Üniversitesi Günlüğü - Türkçe Topluluğu: http://stu.inonu.edu.tr/~turkce/ – http://www.inonu.edu.tr/gunluk/?p=62
- Süleyman Demirel Üniversitesi Türkçe Topluluğu: http://www.sdu.edu.tr/topluluk/turkce/ — http://turkcetoplulugu.sdu.edu.tr/
- TOBB ETÜ Türkçe Topluluğu: http://oek.etu.edu.tr/~tt/
- Atatürk ve Dilimiz Türkçe: http://www.gizcetercume.com/site/page.asp?dsy_id=45
- Türk Dili Dergisi: http://www.turkdilidergisi.com/
- http://www.sinanoglu.net/
- Güzel Dilimiz Türkçe-Kamuran Esen: http://www.antoloji.com/siir/siir/siir_SQL.asp?sair=14286&siir=132071
- Türk Dili: http://www.turkischweb.com/Tuerkce/
- Türkçenin Çırpınışı (Toroslu Kitaplığı): http://www.toroslu.com/cirpinis.htm
- Dilimiz Türkçe (Hafıza Tazeleme Yazıları): http://ariktekin.blogspot.com/2005/06/dilimiz-trke.html
- Türkçemizi Canlandırma Topluluğu
- Türkçe Toplulukları Birliği
- Dilimizi Koruyalım
- Türkçe Sevdalıları
- Uluslararası Dil Öğretimi Derneği
- Uluslararası Türkçe Olimpiyatları
Sık Sık Yanlış Yazılan Türkçe Sözcükler (TDK Yazım Kılavuzuna göre doğru yazılışları)
Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu
|
Sözcüğün doğru yazılışı |
Yaygın yanlış kullanımı |
Açıklama |
|
birazcık |
|
|
|
birazdan |
|
|
|
bir bakıma |
|
|
|
birbiri |
|
|
|
bir çift |
|
|
|
bir şey |
|
|
|
bir şeyler |
|
|
|
birçok |
bir çok |
|
|
birçoğu |
|
|
|
birden |
|
|
|
birdenbire |
|
|
|
birebir (etkili) |
|
|
|
bire bir (ölçü) |
|
|
|
bire bir eşleme |
|
|
|
birer ikişer |
|
|
|
bir hayli |
|
|
|
birkaç |
bir kaç |
|
|
birkaçı |
|
|
|
birtakım |
|
|
|
|
|