2015 yılındaki elektronik dünyayı hayal edelim. Bu dünyada Google, Microsoft ve Amazon gibi şirketlerin durumu nedir? Haber ve medya içeriği nasıl yayılacak? Google Grid nedir? Tüm bunlara ilişkin tahminler, Ocak 2004′te fikrî temelleri atılan sekiz dakikalık bir popüler online Flash videoya sığdırılmış.
Videoyu hazırlayan ve her ikisi de ABD’de Poynter Institute for Journalism çalışanı olan Robin Sloan ve Matt Thompson, gelecekten medyanın tarihine bakıyorlar. Hazırladıkları hikâye etkileyici, eğlendirici ve alışkanlıklarımız adına sinir bozucu.
Söz konusu video, farazi bir “Museum of Media History‿ tarafından sunuluyor ve 2014 yılında yayınlanmış gibi anlatılıyor. Muhtemel tahminleri içeren videoya göre, Google ve Amazon birleşerek GoogleZon adını alacak, Google Grid adında yeni bir oluşum tüm içerikleri ve hizmetleri toplayacak, Microsoft online arkadaş bulma sitesi Friendster’ı alacak ve 2014 yılında medya algımızı değiştiren EPIC (The Evolving Personalized Information Construct-Gelişen Kişisel Enformasyon Yapısı) ortaya çıkacak.
2015’te “haber ustaları‿ en çok aranan ve kazanan profesyonel medya üreticileri olacak. Haber ustaları, yani, yeni araç ve teknikleri kullanarak kendine has içerik kaynakları oluşturup özel içerikler üreten, RSS kaynaklarını takip eden haber editörleri.
Geleceğin haber direktörleri ve üreticileri “haber ustaları‿ olacak. Gezegendeki tüm medya tüketicileri için bilgiye erişebilecek, süzebilecek, önemlerine göre sıralayabilecekler. Bunu yaparken kullanacakları içerik kaynağı herkesin tüm zamanlarda bilmeyi isteyebileceği her bilgiyi içerecek ve tek olacak.
Aşağıda, Sloan ve Thompson tarafından ortaya konan filmlerin metinlerinin birleştirilmiş halini okuyabilirsiniz:
Zamanların en iyisini yaşıyoruz. Zamanların en kötüsünü yaşıyoruz.
2015’te insanlar daha önceki zamanlarda hayal bile edilemeyecek kadar geniş ve derin bilgilere erişebiliyorlar.
Herkes bir şekilde katkıda bulunuyor.
Herkes yaşayan, nefes alan bir medya ortamı oluşturmak için katılıyor. Ancak bildiğiniz manada “Basın”, çoktan yok oldu. Dördüncü Kuvvet’in hazineleri yok olmaya yüz tuttu. 20. yy. haber organizasyonları sonradan hatırlanan, çok da uzak olmayan bir geçmişin kalıntıları.
2015’e uzanan yol 20. yy.’ın ortasında başladı.
İsveç’teki CERN Parçacık Fiziği Laboratuarı’nda bir bilgisayar bilimcisi olan Tim Berners-Lee, 1989 yılında dünya çağındaki ağı, World Wide Web’i (WWW) keşfetti.
Amazon.com 1994’te kuruldu. Genç sahibi, her şeyi satan bir dükkân hayal ediyordu. Amazon’un modeli, sonradan internet satışında standart haline gelecekti, otomatikleştirilmiş, kişisel tavsiyelere dayalıydı. Tavsiyede bulunabilen bir dükkân.
İki Stanford üniversiteli programcı, 1998 yılında Google’ı ortaya çıkardı. Algoritmaları Amazon’un mantığını yankılıyordu; linklere tavsiyeler gibi bakıyordu ve bu yapı dünyanın en etkili arama motorunun gücünü sağlıyordu.
TiVo, 1999 yılında pazara sunulunca, televizyon izleme alışkanlıklarını değiştiriyor ve izleyicileri zaman ve reklâm sınırlamasından kurtarıyordu; neredeyse deneyen hiç kimse vazgeçemiyordu.
Aynı yıl, bir nokta com şirketi olan Pyra Labs, Blogger adlı kişisel yayıncılık aracını duyuruyordu.
Friendster 2002 yılında işe başladığında, yüz binlerce genç tarafından hayatlarının inanılmaz derecede detaylı katalogları, ilgi alanları, hayat tarzları ve sosyal ağları ile dolduruluyor. 2002’de aynı zamanda Google News da yayına geçiyor. Buna gazetecilik organizasyonları itiraz ediyorlar; çünkü Google News çeşitli haber kaynaklarından tamamen bilgisayarlar tarafından süzülerek yayına hazırlanıyor.
Google 2003’te Blogger’ı satın aldı. Bu sene Blog yılıydı.
Her şeyin başladığı yıl 2004 olarak bilinecekti.
Reason dergisi abonelerinin her birine, kapağında kendi evinin uydudan çekilmiş fotoğrafı olan ve her okur için özel bilgiler içeren bir sayı gönderiyor.
Sony ve Philips dünyanın ilk kitlesel üretilen elektronik kağıdını duyurdu.
Google, her kullanıcı için 1 GB boş alanla birlikte GMail’i duyurdu.
Microsoft, internetteki haberleri süzen Newsbot’u duyurdu.
Amazon, Google teknolojisiyle üretilen, aynı zamanda Amazon tavsiye sistemini de içeren A9 adını verdiği arama motorunu duyurdu.
Ve ardından Google kamuya açıldı.
Nakite boğulan Google, dünyayı haritalayıp online olarak sunan Keyhole şirketini satın aldı. Aynı zamanda dünyadaki kütüphaneleri sayısallaştırıp, indekslemeye de başladı.
Apple’ın iPod’u podcasting terimini esinlendirdi ve kişisel radyo çağı başladı. Artık kendi düşüncelerimizi, müziğimizi, doğrudan diğerlerinin müzik çalarlarına yayınlayabiliriz.
2005 – Microsoft, Google’ın son hamlelerine cevap olarak Friendster’ı satın aldı.
Apple, WifiPod adındaki entegre kamerasıyla podcast ve resimleri yayınlayıp alabilen portatif medya çalarını duyurdu.
2006 – Google tüm hizmetlerini Google Grid adını verdiği evrensel platform altında birleştirdi. Buradan, her çeşit medyanın depolanıp paylaşılabileceği, işlevsel olarak sınırsız miktarda depolama alanı ve bant genişliği sunuldu. Her zaman bağlı, her yerden erişilebilir. Her kullanıcı kendine bir mahremiyet seviyesi belirler. Kendi içeriğini güvenli biçimde Google Grid üstünde depolayabilir veya herkesin görmesi için yayınlayabilir. İnsanların hayatlarının medya manzarasına eklenmesi asla şimdiki kadar kolay olmamıştı. Herhangi bir kişi, herkesin medyayı tüketebildiği gibi, onu oluşturabilir de.
2007 – Microsoft, Google’dan artarak gelen mücadelelere bir haber ağı ve katılımcı gazetecilik platformu olan Newsbotster ile cevap verir. Newsbotster, her kullanıcının arkadaşlarının okuyup izlediklerine göre haberleri derecelendirir ve sıralar. Aynı zamanda herkesin gördüklerini yorumlamasını da sağlar.
Sony’nin ePaper ürünü, bu yıl gerçek kâğıttan daha ucuza mal olur ve Newsbotster için tercih edilen ortam haline gelir.
2008 - Microsoft’un hedeflerini sarsacak bir birleşmeye sahne olur. Google ve Amazon güçlerini birleştirerek Googlezon’u oluştururlar. Google, Google Grid ve arama teknolojisini sunar. Amazon sosyal tavsiye motorunu ve devasa ticari altyapısını sunar. Birlikte ellerindeki her kullanıcıya ait sosyal ağ, demografi, alışveriş alışkanlıkları ve okuma tercihleri gibi detaylı bilgileri kullanırlar ve içerik ve reklâmların nihai derecede özelleştirilebilmesini sağlarlar.
Bu sene NYT online tarafta ücretli bir modele geçer. Ancak içeriklerini Googlezone indeksleme bilgisayarlarına açık tutar.
2010 yılındaki “Haber Savaşları‿, gerçekte haber organizasyonu olan hiçbir kurum katılmadığı için dikkat çekicidir.
Googlezon ve Microsoft her hafta hizmetlerini daha da geliştirerek yüzleşirler.
Googlezon en sonunda Microsoft’u, yazılım devinin cevap veremeyeceği özelliklerle yener. Googlezon bilgisayarları, yeni bir algoritma kullanarak haberleri, isimleri, yerleri, resimler ve diğer bağlamsal ipuçlarını bir araya getirip, gerçeklerle şahıslardan yapılan alıntıları ayırt ederek, istatistiksel bilgileri esnek eşitliklere çevirirler. Ardından Googlezone bunları tekrar sıralar, tekrar hesaplar ve tekrar bir araya getirir ve bizden aldığı bilgileri ekler: blog verilerimiz, fotoğraflarımız, alışverişlerimiz, hayatımız. Haberler aniden daha önceden olmadığı kadar tutarlı hale gelir.
2011 yılında, uyuklayan Dördüncü Kuvvet, uyanır ve ilk ve son direnişini yapar. New York Times Şirketi Googlezon’u dava eder. Sebep olarak şirketin gerçekleri ayıklayan sistemlerinin telif hakları yasasına karşı olması gösterilir. Anayasa Mahkemesine kadar giden dava, 4 Ağustos 2011’de Googlezon lehine neticelenir.
9 Mart Pazar 2014 tarihinde, Googlezon EPIC’i duyurur.
“Gelişen Kişisel Enformasyon Yapısı‿ EPIC, yayılan, kaotik medya manzaramızın süzüldüğü, düzenlendiği ve aktarıldığı sistem. Şimdi herkes katkıda bulunuyor; blog girdilerinden, cep telefonu resimlerine, video görüntülerinden, başlı başına araştırmalara kadar. Birçok insan bundan para da kazanıyor; katkılarının popülerliği ile doğru orantılı biçimde, Google’ın engin reklâm gelirlerinden minik bir parça.
EPIC her kullanıcı için özel bir içerik paketi üretir. Kullanıcının tercihleri, tüketim alışkanlıkları, ilgileri, demografik bilgileri, sosyal çevresi, ürünü şekillendirmede kullanılır.
Serbest çalışan bir editör nesli ortaya çıktı. Bu insanlar EPIC içeriklerine bağlanma, süzme, önem sırasına göre dizme yeteneklerini satıyorlar. Hepimiz birçok editöre aboneyiz. EPIC, onların tercihlerini eşleştirip karıştırmamıza imkân tanıyor.
EPIC, en iyi bakış açısıyla, usta okurlar için yayına hazırlanıyor ve şimdiye kadar olanlardan daha derin, daha geniş ve daha ayrıntılı bir dünya özeti sunuyor. Ama en kötü bakış açısıyla -ve birçok kişi için- EPIC sadece, çoğu gerçek olmayan, tamamı dar, sığ ve duygusal bir ıvır zıvır koleksiyonu.
2014 yılında New York Times elektronik sürümü sona erdi. NYT, zayıf bir protesto olarak sadece elit ve yaşlı insanlar için basılı bir haber bülteni haline geldi.
2015, yılında New York Times Digital sürümünün eski çalışanı Pinki Nankani, gazetecilik ihtiyacını giderebileceği yeni bir alan buldu. Yaşadığı çevrede GPS etiketine sahip yayınları toplamaya ve süzmeye başladı. Kısa sürede Pinki’nin haber feed’i yerel habercilik anlamında bir yıldız oldu. Ardından gitgide daha fazla insan bunun bir parçası olabileceklerini fark ettiler ve yaptıkları yayınları GPS verisiyle etiketlemeye başladılar.
Ama belki de olaylar başka şekilde gelişebilirdi.
EPIC 2014 videosu ve farklı dillerdeki çeviriler.
EPIC 2014 nasıl hazırlandı?
EPIC 2015 videosu.
Türkçe çeviri: [Via]
